حسين مير حيدر
77
معارف گياهى ( فارسى )
برگ آن داراى طعم دبش و تند و ميوهء آن نيز تند است . در برخى مناطق از آن به جاى فلفل استفاده مىشود و يا آن را خشك كرده ساييده با روغن زيتون مخلوط مىنمايند و به جاى سوس تند با غذا مصرف مىكنند . اين سوس ضمن تندى براى هضم غذا نيز كمك مىكند . برگ و ميوهء آن گرمكننده معده و كبد و محرّك و مدّر و قاعدهآور است و در مواردى كه قطع قاعدگى علت خاصى نظير آبستنى يا يائسگى نداشته باشد براى رفع آن از برگهاى اين گياه مىخورند ، ضمنا براى ساير عوارض رحمى نيز مفيد است . از عصارهء اين گياه با توجه به مادهء عامل خاصى كه دارد براى بند آوردن خون و قطع اخلاط خونى و خونريزىهاى معده و خونريزى از بواسير و خونريزىهاى رحمى استفاده مىشود در اين موارد مصرف 40 - 30 قطره عصارهء آن در روز بسيار مفيد است . ريشهء گياه تلخ و ضمنا مقوى است و ضماد برگ آن براى تحليل ورمهاى بلغمى و سفت و تحليل خونمردگى و ورم زير چشم مفيد است . ضماد آن را در موارد زخمهاى باز نبايد استعمال نمود زيرا پوست را تحريك مىكند . مقدار خوراك از گرد برگ و ميوهء آن 4 - 1 گرم است و تا 8 گرم نيز تجويز كردهاند . براى دمكردهء آن تا 15 گرم در يك ليتر آب جوش استفاده مىشود . اين گياه براى ماهى مسمومكننده است . در هندوستان از اين گياه و از برگهايش به عنوان محرّك ، مدّر ، قاعدهآور و براى رفع ناراحتىهاى رحم به كار مىبرند . ريشهء آن محرك و تونيك تلخ است . در چين از دانهء گياه و برگها و ساقههاى سبز آن به عنوان محرّك ، مدّر و بادشكن استفاده مىشود [ استوارت ] . در هند و چين برگهاى گياه به عنوان مليّن و ضد انگل معده و كرمكش تجويز مىشود [ پتلو و فوكود ] . گونههاى ديگرى از گياه فلفل آبى نيز از نظر دارويى مورد توجه هستند كه به ذكر چند گونه آن كه در ايران مىرويند بهطور مختصر مىپردازيم : 1 . گونه فلفل آبى به نام علمى Polygonum persicaria L . و مترادف آن P . Blumei Meisn . . اينگونه به فرانسوى Renouee persicaire و Pied rouge و به انگليسى Lady's thumb . گفته مىشود . گياهى است يك ساله و مانند فلفل آبى در كنار استخرها و نقاط مرطوب و كنار گودالهاى مرطوب بهطور خودرو مىرويد . گياه آن شبيه فلفل آبى است ولى كوتاهتر از آن مىشود . ارتفاع آن كمتر از 70 سانتىمتر است . برگهاى آن شبيه برگ هلو و گلهاى آن به رنگ قرمز و سفيد كثيف مىباشند .